O MIĘDZYNARODOWYM FESTIWALU MUZYKI AWANGARDOWEJ MARCHEWKA

1987.04.25 – Curtain call for the East, Sounds Magazine, Jack Barron, Londyn >> pdf

Sounds Magazine jest brytyjskim tygodnikiem poświęconym muzyce pop/rock, wydawanym w latach 1970-1991. Znany jest z dołączania na rozkładówce magazynu plakatów początkowo czarno-białych, a od 1971 r. kolorowych. Magazyn specjalizuje się w relacjonowaniu heavy metalu oraz jako jeden z pierwszych na świecie punkiem i nową falą. Dziennikarze Sounds Magazine są autorami terminu „nowa muzyka”, który później stał się znany jako „ post-punk ”. Tygodnik poświęcony docelowo rockowi progresywnemu zakładają dziennikarze, którzy opuścili Melody Maker. Natomiast autor tego artykułu Jack Barron (*1954 +2025) w latach 1982-1998 pisze o muzyce dla magazynów Sounds, Zig-Zag, NME, Melody Maker, Guardian i Volume. Pracuje jako reżyser telewizyjny i montażysta programów telewizyjnych dla dzieci w Channel 4, Channel 5, ITV i Discovery. Jack Barron szczegółowo relacjonuje przebieg >> Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Awangardowej Marchewka Carrot. Ten artykuł napisał gdy miał 33 lata.

Curtain call for the East. Jack Barron gets an eyesore in Warsaw at the Carrot Festival when rock from the East unvells itself to the West. Photos by Eye And Eye. The Clusters of inflated condoms hanging from the roof are bobbing, the huge paper sausages are awaying and the several thousand people in the audience are caught midwaybetween baying and laughing. Onstage, dressed like a mismatch of a New Guinea tribesman and an alien reptile, the Dadaist leaderof Internationale Project Familija Radio Varsava ztrikes a snare drum between the wlwctronic pulses and screams what sounds like „Paranoia! Paranoia!” The direct translation, I`m assured, is „C****! C****!” We aren`t in the ICA, New York`s Cat Club, or any other Western art slum. Amazingly enough, this stage – which has already witnessed Germany`s mind-mincing Die Tdlische Doris rolling around naked and singing about homosexuality. Israel`s sublime soul searers Minimal Compact dealing out their „Deadly Weapons”, and Holland`s acerbic anarcho-punks, The Ex, slashing liberal guilt to pieces with their „Pokkeherrie” – is in the centre of Europe. And as my invitation said: „Poland is in the middle of Europe. Warsaw is in the centre of Poland. Gwardia Hall is in central Warsaw.” This three day Carrot Festival is the first international avant garde/alternative event to have taken plce in Eastern Europe. And that`s due to the vision and energy of the absurdist onstage screaming at us. A Yugoslavian, his name is Libero Pretic. He got the idea for Carrot round about the time he was working, as a dishwasher in London last August. Or so he says. „I was listening to Rod Stewart interviews on the radio, listening to him farting all these nonsenses on the air… Of course I felt like vomiting, and at that very moment I was thinking about inviting all these groups to Poland.” I`ll Meet you in Poland baby. So goes the refrain to Jim Thirwell`s satirical love song „twixt Hitler and Stalin – a reminder of the country`s bloody history. But not even the Foetus voice booming black humour down the headphones could mask as the LOT flight skims through the slate grey skies to Warsaw. The first time I came here was late `82, shortly after the iron fist of martial law punched out Poland`s poetic cheek. Two weeks cooped up in a bus with a Western rock group and ten beefcake security guards was no fun. The socond time, taking in festival in Lodz. I had my passport, and cameras stolen and ended up trapped in a lift at midnight between the 21 st and 22nd floors of one of the country`s swankiest hotels. I`ve still got a powerful case of ideological vertigo when the planes touches down in Warsaw. „There is in reality no Iron Curtain anymore,” reckons Walter Chelstowski. The mainman behind CCS, one of Poland`s few non-state studios, among his current musical projects shine 1,000,000 Bilgarians and Kosmetics Of Mrs Pinky. „Even after martial law each year has been getting a little better in freedom. For example, before it was impossible to even print the names of some bands like, say, SS20. Now you can say in the newspapers and radio virtually every name, even the most obscene.” As we disembark, coming from a country with four million unemployed to a nation of full employment, the curtain swings open to reveal: an economy where according to The Observer 40 percent of the population are living below the official poverty line; where the average wage is 20,000 zlotys per month and a video tape costs 22,000 Zs; where theprice of a non-licenced Western record is 5-8,000 Zs and…  Where the youth are mostly intensely friendly and creative precisely because a formal system of censorship still exist in the arts. And where a posse of people, brandishing the pper hats that serve most imaginatively as the Carrot Festival programme, wait to greet us. Piotr Mikta, our inspired translator, press rep Lydia and others from Alma Art beckon. AA are a student based organisation with 40 clubs and half a million members They`ve put up the majority of the estimated 13-14 million zlotys it`s costingto stage the festival. Now these facts and figures may seem a bit dry, but try imagining this: your nameis Libero. You play in a band whose idea of fun is to taunt the audience with electronic tapes about cars f****** trucks and spoons f****** forks before you appear in person behind a small papier mache mountain and proceed to joust with your compatriots using huge electric wands. Now imagine you want to raise the best part of a F 1,000,000  to bring like-minded strangers from around the world to a country that politically exist on conservative conformity. „I thought hewas a  nutter when he approached me with the idea last summer,” comments Nick Hobbs. The ultra-efficient singer of The Shrubs has organised tours of Poland on behalf of many Western bands and was involved in getting Everything But The Girl and Misty to Moscow last year. „There wassome problem getting permission from The Ministry Of Culture,” confirms Marek Zbrzezny, over a welcoming dinner. The vicepresident of Alma Art, he powered Libero`s notion through. „The Minister said he didn`t know of this music. He didn`t give a positive or negative opinion. He just said, It`s a short time to prepare this festival.” Carrot is in several senses a fait accompli where everything is argued over down to the size of posters. We`ve visited several bars but have yet to hear a bar of music. Outside the Gwardia Hall, like any other country, the security guards are letting people in cut price and pocketing the proceeds. Meanwhile, in the half-light of a chilly dusk we get an opportunity to take in the amount of work that has gone into Carrot. The aforementioned condoms, used because they`re cheaper than balloons, peer at us with a transparent leer from the ceiling. Along the upper tiers of the arena hang sheets painted with neo-primitive designs. The stage curtain is made from hunfreds of small pieces of paper and depicts the phallic vegetable wymbol of the event. „I chose a carrot because it`s an empty symbol without links to ideology, philosophy… but people still wanted to build an ideology around the carrot. It`s red, they said. Full of vitamin A; A equals anarchy etc.” grumbles Libero slyty. Reportaz, the Polish musical cntribution to the evening, are going, through their free form jazz paces. Jazz is a significiant subculture here but this cannot get around the fact that Reportaz sound like yesterday`s news. From Berlin, acompanied by rhytms of blood and Russian Film projector that refuses to work. Die Todlische Doris come on at first like disco dancers painted by Dali and swiftly go from plain strange to unplain weird. I`m not familiar with their muse but even at a distance it is clear their mating of theatricality and music explodes the boundaries of both with severely twisted humour. Taboo or not to boo? Well, in the interval the main topic of conversation in the audience is whether or not to heckie the first of two Russian contributions to Carrot, Zoltyje Pocztaliony aka The Yellow Postmen. the crowd decides not to. „because by appearing here the band will be blaming the Russian style of living.” I`m told. An amateur „underground” group, as opposed to officially sanctioned professionals, the Postmen from Riga specialise in absurdist lyrics. This is the first time they`ve appeared outside of Latvia let alone the USSSR. „Our main problem is we`re an electronic group yet we don`t have the necessary instruments to perform like one, ” they explain. Indeed they are. A tape of their music, given to me by Soviet critic Art Troitsky finds The Postmen perched between Depeche Mode and The Beatles. Nonetheless, introducted by a retired punch drunk boxer MC – „It`s important to break down age barriers,” reckons Libero – The Postmen skilfully recreate electronic pop on conventional instruments. As someone points out, „There are 320,000,000 people in Russia. If there are the same proportion of talented musicians as anywhere else we can expect some amazing bands to emerge.” This is precisely why the USSR and Eastern Bloc in general is a potential enema to unblock he crisis of cultural constipation we live with in the West. I have heard Soviet groups more to my taste for grit, a Siberian scratch and match band for example, but The Yllow Postmen acquit themselves admirably in the circumstances. From Russia with love to Britain with arrogance. Wolfgang Press – electronics, overload guitar and a singer who wears Richard Butler`s heart on his sleeve and keeps Nick Cave`s despar in the wallet – are horrible. Cold, despite proclaiming to be a „Sweatbox”, and calculatedly „modern”, they substitue power for emotion and desecrate Aretha Franklin`s „Respect” in the process. It must be said though that the audience gets off mightily on WP. All 4AD acts are very popular in Poland. This is because Ivo`s label, like Mute and Factory, is one of the few British concerns with the vision to see that a few records sent to Eastern radio DJs is a huge investment for the future. Already thisstrategy is partly paying off. Factory have licenced Joy Division/New Order product to the main Polish „new wave” label, Tonpress, as have Mute with Depeche. This is a major change in the Polish scene and as the economics of necessity draws the Iron Curtain even further apart one can expect more of this. At the first of two midnight press conferences at the Hotel Solec three hundred bemused members of bands and the press gather. Aside from Libero, who`s been awake for four nights fuelled on honey and garlic, telling us the meaning of „alternative”, nothing much is learned. Yet what the press conferences – which heat up connsiderably the following evening when I inquire if Carrot is just a pawn in a political propaganda game – illustrate is just how serious the Polish mainstream media are taking the event. This becomes more intense when the three British rock critics present find themselves being intervieved on video about the state of rock. But that`s two hangovers later and some good music on. Test Dept couldn`t be present but Tony, a former member, spends the afternoon of the Carrot`s second day scouting, through the junkyards of Warsaw for any old iron. Teaming up with a guitarist from The Ex, he gives a performance which we unfortunately miss but he dubs „spontaneous”. Seven years in existence and five albums down the line. The Ex are a big stick of gelignite down an apathetic gullet. Often cheaply characterised as Sonic Youth rip-offs with added politics, The Ex – judging by tonight`s sighting – are one of the great post-hardcore rock groups in the world. Breathless and brutally brillant, Holland should be proud of The Ex. Israel certainly is of Minimal Compact, where they are seen as the most complete band ever to emerge. For some members, like bass-beautiful Malka, this trip to Poland is, particularly emotional since they were born here. What`s flowing out of the PA is what makes Minimal Compact, even on a below par gig, one of the most riginal groups extant. Samy`s  shuny steel hard voice, Malka`s fragility and Rami`s scouring Yiddish soul combine to invoke a unique vocal kiss between the modern and ancient cultures of the Middle East. They cover territory ranging from pop through rock to ballads and each footprint on the map is imbued with the poignancy of fiery Jewish emotionality. Everywhere I go Minimal Compact seem to be intervieved by the Polish TV and press. They`ve certainly made a mark at Carrot and plan to come back. Maybe they`ll be going to Hungary first though. For Carrot, as Csaba Hasnoczy, of Budapest`s superb Kampec Dolores, explains, „The festival was initially conceived by Libero and me as a rolling roadshow going through all the Eastern Bloc and ending up in Moscow.” We`re in the Kampec Dolores dressing room in the bowels of the hall post gig. Csaba is telling us that as soon as he gets back to Hungary he plans to put Carrot Part 2 into action. He smiles diffidently behind his glasses. An hour ago onstage things were different. Kampec Dolores, formed after Csaba left Hungary`s premier punk band, De Kontrol were pumping out melodic but ragged songs such as „Hejhc” over a beatbox of tricks. Gabi`s shrill but thrillingly pure voice and disturbed violin playing set the seal. We miss the „official” Russian band, Maszyna Wriemieni, who`ve sold 40 milion singles in the USSR. Appropriately the Soviet`s name means ime Machine. And we`ve been told that their sub-Genesis offerings aesthetically creak like they`ve just left the ark. It seems the audience think so to. En masse they lit matches in a gesture of supreme irony when the Tme Machine landed. This was followed by heckling. Warsaw`scoolest cats give the collective finger to Russia`s legends. Alma Art are embarrassed and one can almost hear the diplomatic rumblings in the corridors of power. Nick Hobbs and The Shrubs rectify this discontent with a jerky, dissonant set. They don`t hedge around but plunge straight into the fracture of old rock and pull out bone splinters with glee. Andjust when the band seem to be going off in so many directions it seems like they`ll bust apart at the seams. Nick pulls all the elements back together by running back and forth while barking his dark poetry. Did smeone slip on hallucinogen into my vodka? The hall is filling with people out of a Fellini fantasy. A Madonna with candles on her shoulders is dispensing incense from a huge fumigator: a silver suited man with a large mirror is reflecting spotlights back into the crowd. In the far corner an impromptu session is underway with a monkey on drums, a choirboy on basson and the rap mike. Nearly as mindboggling as Internationle Project Familija Radjo Varsava`s prior set. I bet this „happening” is Libero`s doing it has the trait of his Dadaist humour: the appropriation of religious paraphernalia in a strongly Catholic country s deliciously wicked. „It was down on the Sloop John B.” sing David Thomas, bringing us back to reality. The big man with the most delicate of physical and vocal gestures, aided not by The Wooden Birds but what appears to be a major part of Pere ubu, just turns up the magic button to maximum. An accodian, set of horns, and an imagination unlimited in which little dinosaurus run free, he is transfixing. between pillaging The Beach Boys and his finalsolo rendition of a spontaneous „Goodnight”. David Thomas talent stands broader than his shoulders. And so the Carrot has been eaten. I still have`t manage to track down Libero. There`s still aquestion i want to ask him. A few days later, shaven and strangely suited, he whisks us off to a restaurant. That song you were singng that sounded like „Paranoia! Paranoia!” What is it about? Hah! „No! What he was screaming was, C****! C****,” laughs Piotr, our ever patient interpreter. Libero scratches his head and smiles. „It wasn`t meant to be either of those. What I was screaming was, Beefsteak! Beefsteak!” Welcome to Poland 1987, Dada.

Kurtyna opada i odsłania Wschód. Jack Barron zaszokowany w Warszawie na Festiwalu Marchewka, gdy rock ze Wschodu kieruje się na Zachód. Zdjęcia: Eye And Eye. Zwisające z dachu kępy nadmuchanych prezerwatyw, kołyszą się ogromne papierowe kiełbaski, a kilka tysięcy osób na widowni jest w połowie drogi między wyciem a śmiechem. Na scenie, ubrany niczym niedopasowany członek plemienia z Nowej Gwinei jak gad, dadaistyczny lider Internationale Project Familija Radio Varsava uderza w werbel pomiędzy elektronicznymi pulsami i krzyczy coś, co brzmi jak „Paranoja! Paranoja!”. Dosłowne tłumaczenie, jak mnie zapewniono, to „C****! C****!”. Nie znajdujemy się w ICA, nowojorskim Cat Club ani żadnym innym zachodnim artystycznym slumsie. Co zdumiewające, ta scena – na której niemieckie Die Todlische Doris, rozdzierające umysły, tarzały się nago i śpiewały o homoseksualizmie, izraelscy, wyrafinowanie łamiący dusze Minimal Compact, rozdawali swoją „śmiertelną broń”, a holenderscy, zjadliwi anarcho-punkowcy The Ex rozcinali liberalne poczucie winy na strzępy swoim „Pokkeherrie” – znajduje się w samym sercu Europy. A jak głosiło moje zaproszenie: „Polska leży w środku Europy. Warszawa leży w centrum Polski. Hala Gwardii leży w samym sercu Warszawy”. Ten trzydniowy Festiwal Marchewki to pierwsze międzynarodowe wydarzenie awangardowo-alternatywne, które odbyło się w Europie Wschodniej. A to dzięki wizji i energii absurdalisty, który do nas krzyczy. Pochodzi z Jugosławii i nazywa się Libero Pertič. Pomysł na Carrot przyszedł mu do głowy mniej więcej w czasie, gdy pracował na zmywaku w Londynie w sierpniu zeszłego roku. A przynajmniej tak mówi. „Słuchałem wywiadów z Rodem Stewartem w radiu, słuchałem, jak pierdzi na antenie… Oczywiście zbierało mi się na wymioty i właśnie wtedy myślałem o zaproszeniu wszystkich tych zespołów do Polski”. Spotkamy się w Polsce, kochanie. Tak brzmi refren satyrycznej piosenki miłosnej Jima Thirwella „Między Hitlerem a Stalinem” – przypomnienia o krwawej historii kraju. Ale nawet głos płodu, słyszany z głośników, nie był w stanie zagłuszyć czarnego humoru, gdy tymczasem samolot LOT-u przelatywał przez szaroniebieskie niebo nad Warszawą. Pierwszy raz przyjechałem tu pod koniec ’82, krótko po tym, jak żelazna pięść stanu wojennego uderzyła w polską wrażliwość. Dwa tygodnie spędzone w autobusie z zachodnim zespołem rockowym i dziesięcioma muskularnymi ochroniarzami nie były niczym przyjemnym. Drugi raz, na festiwalu w Łodzi. Ukradziono mi paszport i aparaty, przez co o północy utknąłem w windzie między 21. a 22. piętrem jednego z najwytworniejszych hoteli w kraju. Wciąż mam silny ideologiczny zawrót głowy, gdy samoloty lądują w Warszawie. „W rzeczywistości nie ma już żelaznej kurtyny” – uważa Walter Chełstowski. Szef CCS, jednego z niewielu niepaństwowych studiów nagraniowych w Polsce, wśród jego obecnych projektów muzycznych wyróżniają się One Million Bulgarians i Kosmetyki Mrs. Pinki. „Nawet po stanie wojennym z roku na rok sytuacja wolnościowa stawała się coraz lepsza. Na przykład, wcześniej nie dało się nawet wydrukować nazw niektórych zespołów, takich jak, powiedzmy, SS20. Teraz w gazetach i radiu można podać praktycznie każdą nazwę, nawet najbardziej obsceniczną”. Gdy wysiadamy, przybywając z kraju z czterema milionami bezrobotnych do kraju pełnego zatrudnienia, kurtyna się rozsuwa, ukazując: gospodarkę, w której według „The Observer” 40 procent populacji żyje poniżej oficjalnej granicy ubóstwa; gdzie średnia pensja wynosi 20 000 zł miesięcznie, a kaseta wideo kosztuje 22 000 zł; gdzie cena nielicencjonowanej zachodniej płyty to 5-8 000 zł i… gdzie młodzież jest w większości niezwykle przyjazna i kreatywna właśnie dlatego, że w sztuce wciąż istnieje formalny system cenzury. A gdzie grupa ludzi, wymachujących papierowymi kapeluszami, które stanowią najbardziej pomysłowy program Festiwalu Marchewki, czeka, by nas powitać. Piotr Mikta, nasz pełen natchnienia tłumacz, Lidia, rzeczniczka prasowa i inni z Alma Art wzywają. Alma Art to organizacja studencka zrzeszająca 40 klubów i pół miliona członków. To oni wyłożyli większość z szacowanych 13-14 milionów złotych, jakie kosztowała organizacja festiwalu. Te fakty i liczby mogą wydawać się nieco nudne, ale wyobraź sobie: nazywasz się Libero. Grasz w zespole, którego ideałem zabawy jest drażnienie publiczności elektronicznymi taśmami o samochodach, ciężarówkach i łyżkach, widelcach, zanim pojawisz się osobiście za małą górą z papier-mâché i zaczniesz pojedynkować się z rodakami, używając ogromnych elektrycznych pałek. Wyobraź sobie, że chcesz zebrać prawie milion franków, aby sprowadzić podobnie myślących nieznajomych z całego świata do kraju, którego polityczna egzystencja opiera się na konserwatywnym konformizmie. „Myślałem, że zwariował, kiedy zeszłego lata zwrócił się do mnie z tym pomysłem” – komentuje Nick Hobbs. Niezwykle sprawny wokalista The Shrubs organizował trasy koncertowe po Polsce dla wielu zachodnich zespołów i brał udział w sprowadzeniu Everything But The Girl and Misty do Moskwy w zeszłym roku. „Był problem z uzyskaniem pozwolenia od Ministerstwa Kultury” – potwierdza Marek Zbrzeźny podczas kolacji powitalnej. Wiceprezes Alma Art, właśnie wtedy, przeforsował pomysł Libero. „Minister powiedział, że nie zna tej muzyki. Nie wyraził ani pozytywnej, ani negatywnej opinii. Powiedział tylko: „Mamy mało czasu na przygotowanie tego festiwalu”. „Marchewka” to w wielu aspektach fakt dokonany, gdzie wszystko jest przedmiotem dyskusji, nawet rozmiar plakatów. Odwiedziliśmy kilka barów, ale jeszcze nie usłyszeliśmy ani jednego baru z muzyką. Przed halą Gwardii, jak w każdym innym kraju, ochroniarze wpuszczają ludzi po obniżonej cenie i zgarniają dochód. Tymczasem, w półmroku chłodnego zmierzchu, mamy okazję podziwiać ogrom pracy włożonej w Carrot. Wspomniane prezerwatywy, użyte w scenografii, bo są tańsze niż balony, spoglądają na nas z sufitu przejrzystym, pożądliwym spojrzeniem. Wzdłuż górnych poziomów areny wiszą prześcieradła pomalowane neoprymitywnymi wzorami. Kurtyna sceniczna wykonana jest z setek małych kawałków papieru i przedstawia podłużny, roślinny symbol wydarzenia. „Wybrałem marchewkę, bo to pusty symbol, pozbawiony związku z ideologią, filozofią… ale ludzie i tak chcieli zbudować wokół niej ideologię. Jest czerwona, mówili. Pełna witaminy A; A równa się anarchii itd.” – mruczy Libero przebiegle. Reportaż, polski zespół występujący wieczorem, podąża we własnym swobodnym, jazzowatym klimacie. Jazz jest tu (w Polsce) znaczącą subkulturą, ale nie da się ukryć, że (jazzowo) Reportaż brzmi jak wczorajsze wiadomości. Z Berlina, w akompaniamencie krwistych rytmów i zepsutego rosyjskiego projektora filmowego. Die Tödliche Doris początkowo przypominają tancerki disco namalowane przez Dalego i szybko przechodzą od jednego do drugiego dziwactwa. Nie znam ich muzyki, ale nawet z daleka widać, że ich połączenie teatralności i muzyki przekracza granice obu gatunków, a wszystko to z mocno wypaczonym humorem. Buczeć czy nie buczeć? Cóż, w przerwie głównym tematem rozmów na widowni było to, czy należy buczeć na pierwszym z dwóch rosyjskich utworów na Carrot, Żółtych Pocztylionów, czyli The Yellow Postmen. Publiczność postanowiła tego nie robić. „Bo pojawiając się tutaj, zespół będzie obwiniał rosyjski styl życia”. Usłyszałem. Amatorska grupa „undergroundowa”, w przeciwieństwie do oficjalnie uznanych profesjonalistów, Listonosze z Rygi specjalizują się w absurdalnych tekstach. To ich pierwszy występ poza Łotwą, nie mówiąc już o ZSRR. „Naszym głównym problemem jest to, że jesteśmy zespołem elektronicznym, a jednocześnie nie mamy instrumentów niezbędnych do grania jak zespół elektroniczny” – wyjaśniają. Istotnie. Na taśmie z ich muzyką, którą dał mi radziecki krytyk Art Troitsky, The Postmen plasują się pomiędzy Depeche Mode a The Beatles. Niemniej jednak, zaprezentowani głosem emerytowanego boksera-pijaka jak konferansjera w ringu (MC-Mistrz Ceremonii))  – „Ważne jest przełamywanie barier wiekowych” – uważa Libero – The Postmen umiejętnie odtwarzają elektroniczny pop na konwencjonalnych instrumentach. Jak ktoś zauważył: „W Rosji mieszka 320 milionów ludzi. Jeśli będzie tyle samo utalentowanych muzyków, co gdzie indziej, możemy spodziewać się powstania niesamowitych zespołów”. Właśnie dlatego ZSRR i cały blok wschodni stanowią potencjalną lewatywę, która może przełamać kryzys kulturowego zaparcia, z którym żyjemy na Zachodzie.Słyszałem radzieckie zespoły, które bardziej odpowiadały mojemu gustowi jeśli chodzi o chropowatość, na przykład syberyjski zespół grający scratch and match, ale The Yellow Postmen spisali się w tych okolicznościach znakomicie. Teraz z ukochanej Rosji do aroganckiej Wielkiej Brytanii. Wolfgang Press – elektronika, przeładowana gitara i wokalista z sercem Richarda Butlera na dłoni, jak zrozpaczony brakiem gotówki Nicka Cave – są okropni. Zimni, mimo, że zapowiadają się na poświęconych sztuce i nowoczesnych, zastępują jednak emocje siłą fizyczną, profanując przy tym szacunek dla Arethy Franklin. Trzeba jednak przyznać, że publiczność jest zachwycona Wolfgang Press. Wszystkie zespoły z 4AD (brytyjska wytwórnia) cieszą się w Polsce ogromną popularnością. To dlatego, że wytwórnia Ivo, podobnie jak Mute i Factory, jest jedną z niewielu brytyjskich firm, które uważają, że kilka płyt wysłanych do wschodnich prezenterów radiowych to ogromna inwestycja w przyszłość. Ta strategia już częściowo przynosi efekty. Factory udzieliło licencji na produkty Joy Division/New Order głównej polskiej wytwórni „new wave”, Tonpress, podobnie jak Mute z Depeche Mode. To ogromna zmiana na polskiej scenie politycznej i biorąc pod uwagę, że gospodarka z konieczności jeszcze bardziej odsłania Żelazną Kurtynę, można spodziewać się dalszych takich zmian. Na pierwszej z dwóch konferencji prasowych o północy w hotelu Solec zebrało się trzystu oszołomionych członków zespołów i dziennikarzy. Poza Libero, który nie spał od czterech nocy, odżywiając się miodem i czosnkiem, i wyjaśniającym nam znaczenie słowa „alternatywny”, niewiele się dowiedzieliśmy. Jednak konferencje prasowe – które znacznie się zaostrzają następnego wieczoru, gdy pytam, czy Carrot jest tylko pionkiem w politycznej grze propagandowej – pokazują, jak poważnie polskie media głównego nurtu traktują to wydarzenie. Sytuacja staje się jeszcze bardziej napięta, gdy trzej obecni brytyjscy krytycy rockowi udzielają wywiadów przed kamerą na temat stanu (polskiego) rocka. Ale to już dwa kace później i dobra muzyka w tle. Zespół Test Dept. nie mógł być obecny, ale Tony (Cudlip), były członek, spędza popołudnie drugiego dnia Carrot, szukając czegoś starego na złomowiskach Warszawy. Współpracując z gitarzystą The Ex, daje mini-występ (zastępczy), którego niestety nie widzimy, ale który sam określa mianem „spontanicznego”. Siedem lat istnienia i pięć albumów za sobą. The Ex to wstrząs, jak dynamit na obojętność lub znieczulicę. Często określani jako tandetne podróbki Sonic Youth z domieszką polityki, The Ex – sądząc po dzisiejszym spotkaniu – to jeden z najlepszych zespołów post-hardcore’owych na świecie. Zapierający dech w piersiach i brutalnie błyskotliwy, Holland powinien być dumny z The Ex. Izrael godnie reprezentował Minimal Compact, gdzie postrzegani są jako najbardziej kompletny zespół, jaki kiedykolwiek powstał. Dla niektórych członków, jak na przykład Malki, grającej na basie, ta podróż do Polski jest szczególnie emocjonująca, ponieważ urodziła się tutaj. To, co wydobywa się z głośników, sprawia, że Minimal Compact, nawet na koncertach poniżej oczekiwań, jest jednym z najbardziej oryginalnych zespołów na świecie. Nieśmiały, stalowo-twardy głos Samy’ego, delikatność Malki i przenikliwa jidyszowa dusza Ramiego łączą się, by przywołać wyjątkową łączność między współczesną a starożytną kulturą Bliskiego Wschodu. Poruszają się w szerokim spektrum od popu, przez rock, po ballady, a każdy ślad na drodze jest przesiąknięty przejmującą, płomienną żydowską emocjonalnością. Gdziekolwiek jestem, Minimal Compact udziela wywiadów polskiej telewizji i prasie. Z pewnością odcisnęli swoje piętno na Carrot i planują tu powrót. Być może jednak najpierw pojadą na Węgry. Jak wyjaśnia Csaba Hajnóczy z budapeszteńskiego Kampec Dolores: „Festiwal został pierwotnie wymyślony przez Libero i przeze mnie jako cykliczna trasa koncertowa po całym bloku wschodnim, która zakończy się w Moskwie”. Jesteśmy w garderobie Kampec Dolores, w głębi hali, po koncercie. Csaba mówi nam, że jak tylko wróci na Węgry, planuje uruchomić Carrot Part 2. Uśmiecha się nieśmiało zza okularów. Godzinę temu na scenie było inaczej. Kampec Dolores, założony po odejściu Csaby z czołowego węgierskiego zespołu punkowego De Kontrol, tryskał melodyjnymi, ale surowymi utworami, takimi jak „Hejhc”, na tle beatboxu pełnego trików. Piskliwy, ale porywająco czysty głos Gabi i niespokojna gra na skrzypcach przypieczętowały ten sukces. Tęsknimy za „oficjalnym” rosyjskim zespołem, Maszyną Wriemieni, który sprzedał 40 milionów singli w ZSRR. Nazwa zespołu, jak na ZSRR przystało, oznacza maszynę czasu. A powiedziano nam, że ich sub-genesisowe utwory estetycznie skrzypią i do festiwalu nie pasują. Wygląda na to, że publiczność też tak myśli. Masowo zapalili zapałki w geście najwyższej ironii, gdy na scenę wyszła Maszyna Czasu. Potem nastąpiły prowokacje. Najodważniejsi słuchacze pokazują środkowy palec rosyjskim legendom. Alma Art jest zażenowany, a z kuluarów wysłanników władz słychać dyplomatyczne pomruki. Nick Hobbs i The Shrubs łagodzą to niezadowolenie szarpanym, dysonansowym setem. Nie unikają sztuczek, ale rzucają się prosto w koleinę starego rocka i z radością zacierają atmosferę poprzedniego koncertu. I właśnie wtedy, gdy zespół wydaje się zmierzać w tak wielu kierunkach, wydaje się, że zaraz rozpadnie się w szwach. Nick łączy wszystkie elementy, biegając tam i z powrotem, wykrzykując swoją mroczną poezję. Czy ktoś poślizgnął się na halucynogenie do mojej wódki? Sala zapełnia się ludźmi z fantazji Felliniego. Madonna ze świecami na ramionach rozsiewa kadzidło z ogromnego fumigatora: mężczyzna w srebrnym garniturze z dużym lustrem odbija światło reflektorów w stronę tłumu. W odległym kącie trwa improwizowana sesja z małpą na perkusji, chórzystą na fagocie i mikrofonem rapowym. Prawie tak oszałamiające, jak poprzedni występ Internationle Project Familija Radjo Varsava. Założę się, że to „wydarzenie” jest dziełem Libero, które ma cechy jego dadaistycznego humoru: zawłaszczanie rekwizytów religijnych w silnie katolickim kraju jest przepysznie niegrzeczne. „To było na słupie John B.” – śpiewa David Thomas, przywracając nas do rzeczywistości. Ten potężny mężczyzna o najdelikatniejszych gestach fizycznych i wokalnych, wspomagany nie przez The Wooden Birds, ale przez to, co wydaje się być ważną częścią Pere Ubu, po prostu włącza magiczny przycisk na maksa. Akordeon, zestaw rogów i nieograniczona wyobraźnia, w której małe dinozaury biegają swobodnie, hipnotyzuje. Między grasowaniem po The Beach Boys a finałowym solowym wykonaniem spontanicznego „Goodnight”. Talent Davida Thomasa wykracza poza jego ramiona. I tak marchewka została zjedzona. Nadal nie udało mi się namierzyć Libero. Wciąż mam pytanie, które chcę mu zadać. Kilka dni później, ogolony i w dziwnym garniturze, zabiera nas do restauracji. Ta piosenka, którą śpiewałeś, brzmiała jak „Paranoja! Paranoja!”. O czym ona jest? Ha! „Nie! Krzyczał: C****! C****!” – śmieje się Piotr, nasz zawsze cierpliwy tłumacz. Libero drapie się po głowie i uśmiecha. „To nie miało być żadne z tych. Krzyczałem: Befsztyk! Befsztyk!”. Witaj w Polsce 1987, Dada.

1987.04.18 – Poles Apart, Melody Maker, Simon Reynolds, Londyn >> pdf

Melody Maker jest najstarszym na świecie brytyjskim tygodnikiem poświęconym muzyce pop i rock, wydawanym od 1926 roku. W roku 2000 następuje jego połączenie ze swoim „odwiecznym rywalem”, należącym do tego samego wydawcy (IPC Media), New Musical Express. Autor artykułu Simon Reynolds ma dopiero 24 lata i zaledwie od roku pracuje dla Melody Maker. Nie jest znawcą muzyki improwizowanej i eksperymentalnej. Pisze artykuł nie na temat festiwalu Marchewka, chociaż po to przyjeżdża do Warszawy. W poniższym tekście dość trafnie opisuje sytuację muzyki rockowej na wschodzie i usilnie porównuje ją z zachodnią. Natomiast tylko w kilku zdaniach odnosi się do >> Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Awangardowej Marchewka Carrot. Niestety pierwszego dnia festiwalu autor się spóźnia, dlatego nie odnosi się do pierwszych, dwóch koncertów. Tytuł artykułu jest ciekawą grą słów, gdyż oznacza dwa przeciwległe bieguny, ale z użyciem słowa Polacy.

Poles Apart. Festival Carrot, deliberately named to avoid political significance, gathered together some strange indie nomads from the West to play for the people of Warsaw. Simon Reynolds crossed the iron curtain and discovered the curse and lure of one-way traffic. „Rock`s more important in Poland than in the West. Not because it`s subversive – it isn`t – but because, with things being in decline and drab and depressing, people need an escope. Music is emotional and spiritual sustenance in the face of that. Listening to a record, it`s almost like prayer” – Tomasz DJ and pop journalist. My first few hours in Poland confront me with all the cliches about Eastern Europe I`d fervently hoped to avoid. A wan fog hangs over Warsaw. What strikes you first is the regularity of the roads and buildings. Everything is grey and functional, there`s hardly any old or decorative architrcture (Warsaw was practically razed to the ground in the Second World War). Then there`s the absence of advertising, the austere demeanour of the shopfronts, the sparsity of the traffic. Over the next six days I learn about the aggravations and quainthesses that make Poland a mindblowing place to visit, but a dispiriting place to live. Things like queues = queues in the butchers (meat is rationed), queues for taxis. The eternity it can take to be served in a restaurant, only to find that many items are unavailable oving to shortages. I`m told how hardly anyone lives in detached houses, how it takes five years of scrimping and saving to be able to affard a car, and how the only way most people can get to affard aflat or car is by going to work in the West for a while and bringing back „hard currency”. I learn of the country`s alcoholism problem (vodka is absurdly cheap), the spectre of national service that hangs over every young man`s head, the political stalemate (popular discontent is exhausted, following the failure of Solidarity, but the government know it can only go so far – eg, as inflation worsens it will raise prices, there`ll be strikes, it`ll lower them again). The Polish respond to these difficulties in various ways – humorous collective-depreciation, lugubrious stoicism, manana, defeatism, gaiety. But the common response to the environment of drob containment seems to be a hunfer for excitement and stimulation. Some find it in vidpop glamour, some in dreams of America, others in Western alternative music (a kind of hypertrendiness). Festival Carrot, a unique celebration of this kind of music, is basically on attempt to make something hoppen, to triumph over environment. Festival Carrot? Liberon Pertic, from avant garde outfit International Familija Radjo Varsava, was one of the people who dreamt up the idea of Festival Carrot: „We discussed the idea of an alternative festival with Nick Hobbs (singer and mainman of The Shrubs and someone with lots of links with European bands) and with various Eastern European musicians. The initial idea was to have a series of festivals week ofter week in all the capitals of East Europe. But we soon realised this was impossible. We decided on Warsaw because it`s in the centre of Poland, which is in the centre of Europe. We then appoached the only institution in Poland strong enough to stage such a festival, who might be interested – Alma Art.” Alma Art isthe cultral wing of the polish students` union, whose brief is find ways of entertaining the half-million students in the country. It runs some 40 clubs in Warsaw alone. The attraction of Festival Carrot was simply as something to do; it would also be possible to video the performances and show them in student clubs. Everyone involved stresses the lock of an ideological aspect to the festival, even denying that there`s any significance in the fact that, for the first time, Estern and Western bands are playing together. „The name „carrot” was especially chosen because it has no political resonance. It`s a blank sign, an anti-symbol. Trouble is, people have surpassed even my expectations of their stupidity and have read all kinds of things into the word: carrot red, or carrot vitamin A anarchy, avant garde, alternative… Fools!” But, even if Festival Carrot isn`t a gesture, doesn`t the fact that it`s happened in Poland now, in 1987, mean something, reflect some kind of political or cultural shift? „Not really. Such a festival could have hoppened four years ago, it`s just that no one thought to do it. There`s been no recent opening or glosnost in Poland as there has been in Russia. The shift in Poland took place in the early Eighties – even as martial law was being imposed, it was becoming easier to get hold of Western music, to hear independent Polish bands on the radio, to play live. But cultural freedom existed before that too – there was alternative and punk music, clubs like remont, and no one attempted to supress these things.” Chris Cutler, Recommended Records supremo and drummer in David Thomas And The Wooden Birds, agrees with this view: „Poland isn`t a country which considers culture as a very critical and dangerous force, but as smething marginal, witch is allowed to carry on quietly and harmlessly. There`s atradition of cultural pluralism here.” If intrvention/repression by the state isn`tactually a problem in Poland, what does make things difficult for the hipster is scarcity of resources and difficulty of access to music. Yet, paradoxcally, it    `s precisely these material lilitations which make the music scene in Poland vibrant – the obstacles and stresses that face the hipster actually breed fanaticism, make the pursuit of music as performer or as consumer all the more challenging and rewarding. Ton Press is the only stateowned label hat deals in „alternative” music, and (typically) it falls for short of satisfying public demand. Ton Press relases around 20 albums and 50 singles a year, and licenses a further 20 titles from the West, bands as various as New order, Queen, UB40 and Johnny Winter (!). Problems with manufacture (they have to get their records pressed in the USSR and covers printed in Czechoslovakia) mean that they can`t profitably deal in small quantities – 50,000 is about the minimum. So awhole range of indie-type bands who mightsell between 5,000 and 20,000 are not catered for. The extreme length of time it takes. Ton Press to bring out a record – sixmonths minimum – is another factor that forces them to concentrate on established bands that sell steadily. The result is that hipsters look to the black market. A Ton Press album costs around 600 zlotys. An original Western copy of hat album bought on the black market in the six to eight months before Ton Press get it out in Poland would cost 5 – 8,000 zlotys. Set that against an average monthly salary of 20 – 25,000 zlotys and you can see the level of zealotry that animates Polish rock fans. The other way music citculatesis through a cassette – based barter economy. People buy black market LPs.tape them. sell the LP, tape – to – tape the copy and pass it on … ad infinitum. So the copy of Salt – N – Pepa`s „Hot, Cool And Vicious” I gave a Russian journalist will be all over the Soviet Union within a matter of months. Bands that haven`t had a record out yet also distribute their music via cassette. Walter Chelstowski, producer and independent studio owner: „You can get unknown bands, punk groups like Armia and Deserter who haven`t been played on radio at all, who manage to fill venues all over the country. And the audiences will be singing the words to the songs … and that`s al through hearing the music from cassettes.” Instruments also cost a fortune. A Fender Stratocaster costs around £2,500 – roughly five tmes the UK price. For most Eastern Europeans the choice is between having a car or having a guitar. A Yamaha DMX keyboards costs around $1,000 – the equivalent of two years` wages. There are Czech and East German copies of Western instruments, but they`re poor quality. Anyone serious will buy Western instruments on the black market. You`d think these seemingly insurmountable adds – cost of equipment, unlikelihood of getting your usic released – would deter people, crush them into apathy. If anything, it`s the opposite. Compare the missionary zeal of Polish fans with the British situation, where a surfeit of choice has made us sated and blasé, where no effort is required either in acquiring pop or in making it. Perhaps rock culture needs some sense of opposition, of barriers, if it`s to thrive. In Poland, what groups and fans struggle against seems to be mainly economiccircumstances and the lack of facilities, rather then authority. There is censorship to contend with – Lech janerka`s too overtly political „Constitution” was banned from the radio – but the fact that Ton Press were able to release this on Janerka`s LP in the first place indicates a kind of cultural pluralism. The three nights of Festival Carrot take place in Hala Gwardia, a large, rather decrepit sports hall in the centre of Warsaw. Wandering through the audience, I can detect no immediately apparent differences between Polish indie fans and their British counterparts – the Poles have got apretty good grasp of the look. What is different about the event is its scale – you would never get a gathering of 3 – 4,000 people to see groups like David Thomas and The Shrubs in Britain. The other differences are subtler and more sinister – the large number of policemen about, the absence of drink, the 30-foot cordone-off moat`between stage and audience. Higlights. Die Todliche Doris were intermittently brilliant – I enjoyed their simultaneous translation „song”, and the one in which the two boys cavort around in the nude. David Thomas and the Wooden Birds rocked with a loopy kind of dynamism, nd Thomas was received like a god. Pere Ubu are very big here. I particularly dug the locust-swarm keyboards. The Ex, Dutch anarchists, were an inendiary cross between Crass and Sonic Youth. International Familija Radjo Varsava were great to look at – a stage-set like the Clangers; aperformance that invites (an admittedly very lazy) comparison with The Residents – strident, abstract, utterly vacant gestures that sinify nothing loudly and furiously, great suits, a giant spoon and fork that walk across the stage. „Music” that you wouldn`t particularly want to take home and live with. Liberon tells me afterwards that normally they like to augment the multi-sensory overload by bombarding the audience eith special Bulgarian and Rumanian perfums. best of all, a real discovery, Kampec Dolores – kind of Hungarian shambling band, right down to the guitarist eith little round specs and the thin girl in a fork on vocals. The basic sound is kind of Beat Happening crossed with Les Voixs Mysteres des Bulgares, but luckily they don`t have the unconscious rule system inhibitions of our shamblers, and switch without warning from a Velvets thresh to James Chance pig-in-abattoir saxophone weirdness. Incongruous!  Their closing number is a masterpiece – a driving, exultant riff that suggests but never quite reaches U2 majesty, pierced by such dolorous, torn singing. Low points. The Shrubs, cold leftovers of Beefhearts, flailing and flopping like the drawn-out death throes of a fish out of water. Mortal Pronck – an aptly-named abysmal Dutch instrumental rock group reminiscent of King Crimson. And two pitiful Soviet bands, only present, presumably, because the interesting underground band would never get permission to leave the country. Yellow Postmen were like the Lotus Eaters and elicited apeculiarly polish response, according to my interpreter Piotr – ironically excessive applause, sarcastically frenzied dancing and even lighted matches held aloft during the ballads. Time Machine, with their Young generation-style dance troupe, provoced simple stark derision.1979 What I heard at Festival Carrot reminded me of the modernist ferment of 1979 in Britain, that lost future of pop. There are many reasons why East European independent music is still attached to ideas of experimentlism, where British indiepop is now mainly traditionalist or post-modern. One reason is that the cluster of notions around freeform/improvisation/breaking barriers/group democracy have a lot more resonance in amuch more controlled society like Poland. Another is that Poland is probably even more saturated with bland Europop and MOR sentimentality than Britan – so it seems even more imperative to react against showbiz and tradpop. The problem with the „alternative” is that so much effort goes into being other to conventional pop structures and responses that the result can be an excessive, at times unbearable idiosyncracy, an onslaught of surprises and discontinuities. Maybe I`m hostile to this kind of thing bacause it eludes criticism, maybe even language, it`s difficult to justify (your instincts as to who`s a charlatan and who`s agenius). A lot of East European radical music is still thinking along the lines that Scritti Politti were in 1979 – deconstruction and demystification of pop. To someone who`s been through that phase and now appreciates that themainstream can produce its own kind of strangeness and madness, a lot of the noises being made sound gauche and moderne. Polish rock also seems very text-oriented – there`s a didacticism which is probably highly salient in the Polish context, where certain things need to be said, but which makes me glad I don`t understand thelanguage. Walter Chelstowski: „It`s very importand to understand that the lyrics are not about love, but about political and social comment. You see, the people who write the lyrics are quicker and sharper than the censors, they speak between the lines. In fact, the presence of the consors has an unexpectedly beneficial side-effect, beacause it forces the lyricists to write better poetry. They are forced to say what they want to say through allusion and ambiguity and allegory.” Prospects. POP relatons between West and East are pretty one way at the moment. We saturate them with our pop culture, they absorb it, sometimes imitate it. Nothing travels the other way. This applies pretty much to „alternative music” too. There are anumber of East European bands who are capable of making honourable additions to Anglo-American defined genres – there`s an excellent polish hardcore band called Armia, some good goth (or as they call it – Cold Wave) groups, if you want them. And a group called Aya have made some pretty pop records, like the gorgeous yearn and awirl of „Nie Zostawie” („The Headmaster Ritual” meets „Club Country”). What might produce a new sound isnot a conscious effort to differ, or innovate, but some kind of accidental and creative failure, in the same way that The Kinks and The Rolling Stones tried to sound like Muddy Waters and, in thier failing produced something new. Maybe through strugling with something that`s alien to them, something exotic fetched from afar, something they don`t quite have the hang of yet, the East will produce something that`s alien and exotic to us. Take a group like Kampec Dolores, a group that doesn`t try too hard to be different, but is unmistakably stained by a lurid otherness. Something in the larynx …

Przeciwstawne Bieguny. Festiwal Marchewka, nazwany tak celowo, by uniknąć politycznych skojarzeń, zgromadził grupę osobliwych niezależnych nomadów z Zachodu, by zagrali dla mieszkańców Warszawy. Simon Reynolds przekroczył żelazną kurtynę i odkrył przekleństwo oraz urok ruchu jednostronnego. „Rock jest w Polsce ważniejszy niż na Zachodzie. Nie dlatego, że jest wywrotowy – bo nie jest – ale dlatego, że w obliczu upadku, szarzyzny i przygnębienia, ludzie potrzebują ucieczki. Muzyka jest w tej sytuacji pokarmem emocjonalnym i duchowym. Słuchanie płyty jest niemal jak modlitwa” – mówi Tomasz, DJ i dziennikarz popowy. Moje pierwsze kilka godzin w Polsce konfrontuje mnie ze wszystkimi kliszami na temat Europy Wschodniej, których gorąco miałem nadzieję uniknąć. Nad Warszawą unosi się blada mgła. To, co uderza najpierw, to regularność dróg i budynków. Wszystko jest szare i funkcjonalne, prawie nie ma starej ani dekoracyjnej architektury (Warszawa została praktycznie zrównana z ziemią podczas II wojny światowej). Do tego brak reklam, surowy wygląd witryn sklepowych, rzadki ruch uliczny. Przez kolejne sześć dni poznaję uciążliwości i osobliwości, które czynią Polskę miejscem oszałamiającym dla turysty, ale przygnębiającym do życia. Takie rzeczy jak kolejki – kolejki u rzeźnika (mięso jest na kartki), kolejki po taksówki. Wieczność, jaką może zająć obsłużenie w restauracji, tylko po to, by dowiedzieć się, że wielu dań nie ma z powodu braków w zaopatrzeniu. Dowiaduję się, że prawie nikt nie mieszka w domach jednorodzinnych, że potrzeba pięciu lat wyrzeczeń i oszczędzania, by móc pozwolić sobie na samochód, oraz że jedynym sposobem, w jaki większość ludzi może pozwolić sobie na mieszkanie lub auto, jest wyjazd na jakiś czas do pracy na Zachód i przywiezienie stamtąd „twardej waluty”. Dowiaduję się o problemie alkoholowym kraju (wódka jest absurdalnie tania), o widmie służby wojskowej wiszącym nad głową każdego młodego mężczyzny, o politycznym pacie (społeczne niezadowolenie jest wyczerpane po porażce Solidarności, ale rząd wie, że może posunąć się tylko do pewnej granicy – np. gdy inflacja się pogarsza, podniesie ceny, nastąpią strajki, więc znów je obniży). Polacy reagują na te trudności na różne sposoby – humorystycznym umniejszaniem wspólnoty, ponurym stoicyzmem, postawą „jutro jakoś to będzie” (mañana), defetyzmem, wesołością. Jednak powszechną reakcją na otoczenie pełne szarych ograniczeń wydaje się głód ekscytacji i stymulacji. Niektórzy znajdują go w blasku popowych teledysków, inni w marzeniach o Ameryce, jeszcze inni w zachodniej muzyce alternatywnej (rodzaj hiper-trendowości). Festiwal Marchewka, wyjątkowe święto tego rodzaju muzyki, jest w gruncie rzeczy próbą sprawienia, by coś się wydarzyło, triumfem nad otoczeniem. Festiwal Marchewka? Libero Pertic z awangardowej grupy International Familija Radjo Varsava był jedną z osób, które wymyśliły ten pomysł: „Przedyskutowaliśmy ideę alternatywnego festiwalu z Nickiem Hobbsem (wokalistą i liderem The Shrubs, człowiekiem mającym wiele kontaktów z europejskimi zespołami) oraz z różnymi muzykami z Europy Wschodniej. Pierwotnym pomysłem było zorganizowanie serii festiwali tydzień po tygodniu we wszystkich stolicach Europy Wschodniej. Szybko jednak zdaliśmy sobie sprawę, że to niemożliwe. Zdecydowaliśmy się na Warszawę, bo leży w centrum Polski, która jest w centrum Europy. Następnie zwróciliśmy się do jedynej instytucji w Polsce wystarczająco silnej, by zorganizować taki festiwal, która mogłaby być zainteresowana – Alma Art”. Alma Art to kulturalne ramię zrzeszenia polskich studentów, którego zadaniem jest znajdowanie sposobów na zapewnienie rozrywki pół milionowi studentów w kraju. Prowadzi około 40 klubów w samej Warszawie. Atrakcyjność Festiwalu Marchewka wynikała po prostu z faktu, że było to „coś do roboty”; dawał on też możliwość sfilmowania występów i pokazania ich w klubach studenckich. Wszyscy zaangażowani podkreślają brak aspektu ideologicznego festiwalu, zaprzeczając nawet, jakoby fakt, że po raz pierwszy zespoły ze Wschodu i Zachodu grają razem, miał jakiekolwiek znaczenie. „Nazwa »Marchewka« została wybrana specjalnie dlatego, że nie ma żadnego wydźwięku politycznego. To pusty znak, antysymbol. Problem w tym, że ludzie przeszli moje najśmielsze oczekiwania co do swojej głupoty i dopatrywali się w tym słowie wszystkiego: marchewkowej czerwieni, witaminy A, anarchii, awangardy, alternatywy… Głupcy!”. Ale nawet jeśli Festiwal Marchewka nie jest manifestem, to czy fakt, że odbywa się w Polsce teraz, w 1987 roku, nie oznacza czegoś, nie odzwierciedla jakiejś politycznej lub kulturowej zmiany? „Nie bardzo. Taki festiwal mógłby się odbyć cztery lata temu, po prostu nikt o tym nie pomyślał. W Polsce nie było ostatnio żadnego otwarcia ani głasnosti, tak jak w Rosji. Przełom w Polsce nastąpił we wczesnych latach osiemdziesiątych – nawet gdy wprowadzano stan wojenny, coraz łatwiej było zdobyć zachodnią muzykę, usłyszeć niezależne polskie zespoły w radiu, grać na żywo. Ale wolność kulturalna istniała już wcześniej – była muzyka alternatywna i punkowa, kluby takie jak Remont, i nikt nie próbował ich tłumić”. Chris Cutler, szef Recommended Records i perkusista David Thomas And The Wooden Birds, zgadza się z tym poglądem: „Polska nie jest krajem, który uważa kulturę za siłę krytyczną i niebezpieczną, ale za coś marginalnego, czemu pozwala się trwać po cichu i nieszkodliwie. Istnieje tu tradycja pluralizmu kulturowego”. Jeśli interwencja lub represje ze strony państwa nie są w Polsce faktycznym problemem, to tym, co utrudnia życie „hipsterowi” [osobie zorientowanej w trendach], jest niedobór zasobów i trudność w dostępie do muzyki. Jednak paradoksalnie to właśnie te ograniczenia materialne sprawiają, że scena muzyczna w Polsce tętni życiem – przeszkody i napięcia, z którymi mierzy się fan, rodzą fanatyzm, sprawiają, że pogoń za muzyką (jako wykonawca lub konsument) jest tym bardziej wymagająca i satysfakcjonująca. Ton Press (poprawna pisownia Tonpress)  to jedyna państwowa wytwórnia zajmująca się muzyką „alternatywną” i (co typowe) dalece nie zaspokaja ona popytu społecznego. Ton Press wydaje około 20 albumów i 50 singli rocznie, a dodatkowo licencjonuje około 20 tytułów z Zachodu – tak różnych wykonawców jak New Order, Queen, UB40 czy Johnny Winter (!). Problemy z produkcją (płyty muszą tłoczyć w ZSRR, a okładki drukować w Czechosłowacji) oznaczają, że nie opłaca im się wydawać małych nakładów – minimum to około 50 000 egzemplarzy. Cała gama zespołów niezależnych, które mogłyby sprzedać od 5 do 20 tysięcy płyt, pozostaje więc bez wydawcy. Kolejnym czynnikiem jest ekstremalnie długi czas oczekiwania na wydanie płyty przez Ton Press – minimum sześć miesięcy – co zmusza ich do koncentrowania się na uznanych zespołach, które sprzedają się stabilnie. W rezultacie fani zwracają się ku czarnemu rynkowi. Album Ton Pressu kosztuje około 600 złotych. Oryginalna zachodnia kopia tego samego albumu, kupiona na czarnym rynku w ciągu sześciu do ośmiu miesięcy zanim Ton Press wyda go w Polsce, kosztowałaby od 5 do 8 tysięcy złotych. Zestawcie to ze średnią miesięczną pensją wynoszącą 20–25 tysięcy złotych, a zobaczycie poziom gorliwości, który ożywia polskich fanów rocka. Innym sposobem obiegu muzyki jest gospodarka barterowa oparta na kasetach. Ludzie kupują płyty LP na czarnym rynku, nagrywają je na kasety, sprzedają płytę, kopiują kasetę na kasetę i przekazują dalej… ad infinitum. Tak więc kopia „Hot, Cool And Vicious” Salt-N-Pepa, którą dałem rosyjskiemu dziennikarzowi, w ciągu kilku miesięcy obiegnie cały Związek Radziecki. Zespoły, które nie wydały jeszcze płyty, również dystrybuują swoją muzykę na kasetach. Walter Chełstowski, producent i właściciel niezależnego studia: „Są nieznane zespoły, grupy punkowe jak Armia czy Dezerter, których w ogóle nie puszczano w radiu, a udaje im się zapełnić sale w całym kraju. Publiczność śpiewa teksty piosenek… a wszystko to dzięki słuchaniu muzyki z kaset”. Instrumenty również kosztują fortunę. Fender Stratocaster kosztuje około 2500 funtów – mniej więcej pięć razy tyle co w Wielkiej Brytanii. Dla większości mieszkańców Europy Wschodniej wybór sprowadza się do: mieć samochód albo mieć gitarę. Klawisze Yamaha DX kosztują około 1000 dolarów – równowartość dwuletnich zarobków. Istnieją czeskie i wschodnioniemieckie kopie zachodnich instrumentów, ale są one słabej jakości. Każdy, kto myśli o muzyce poważnie, kupi zachodni sprzęt na czarnym rynku. Można by sądzić, że te pozornie nie do pokonania trudności – koszt sprzętu, małe prawdopodobieństwo wydania muzyki – zniechęcą ludzi, zepchną ich w apatię. Jeśli już, to jest wręcz przeciwnie. Porównajcie misyjny zapał polskich fanów z sytuacją w Wielkiej Brytanii, gdzie nadmiar wyboru uczynił nas sytymi i znudzonymi, gdzie nie wymaga się żadnego wysiłku ani w zdobywaniu popu, ani w jego tworzeniu. Być może kultura rockowa potrzebuje poczucia oporu, barier, aby mogła kwitnąć. W Polsce to, z czym zmagają się grupy i fani, wydaje się być głównie uwarunkowaniami ekonomicznymi i brakiem zaplecza, a nie samą władzą. Trzeba się co prawda mierzyć z cenzurą – zbyt otwarcie polityczna „Konstytucja” Lecha Janerki dostała zakaz emisji w radiu – ale fakt, że Tonpress był w stanie wydać to w pierwszej kolejności na LP Janerki, wskazuje na rodzaj kulturowego pluralizmu. Trzy noce Festiwalu Marchewka (Carrot) odbywają się w Hali Gwardii, dużej, dość podupadłej hali sportowej w centrum Warszawy. Przechadzając się wśród publiczności, nie dostrzegam żadnych natychmiastowych różnic między polskimi fanami indie a ich brytyjskimi odpowiednikami – Polacy całkiem nieźle opanowali ten styl. To, co różni to wydarzenie, to jego skala – w Wielkiej Brytanii nigdy nie udałoby się zebrać 3–4 tysięcy ludzi, by zobaczyli grupy takie jak David Thomas czy The Shrubs. Inne różnice są subtelniejsze i bardziej złowieszcze – duża liczba milicjantów wokół, brak alkoholu, dziewięciometrowa kordonowa „fosa” między sceną a widownią.
Jasne punkty (Highlights): Die Tödliche Doris byli momentami genialni – podobała mi się ich „pieśń” z symultanicznym tłumaczeniem oraz ta, w której dwóch chłopców dokazuje nago. David Thomas and the Wooden Birds zagrali z zakręconym rodzajem dynamizmu, a Thomas został przyjęty niczym bóg. Pere Ubu są tutaj bardzo popularni. Szczególnie podobały mi się klawisze brzmiące jak chmara szarańczy. The Ex, holenderscy anarchiści, byli wybuchową mieszanką Crass i Sonic Youth. International Familija Radjo Varsava świetnie się prezentowała – scenografia niczym z „The Clangers”; występ, który zaprasza do (przyznaję, bardzo leniwego) porównania z The Residents – krzykliwe, abstrakcyjne, całkowicie puste gesty, które głośno i wściekle nic nie znaczą, świetne garnitury, gigantyczna łyżka i widelec spacerujące po scenie. „Muzyka”, której niekoniecznie chciałoby się słuchać w domu. Liberon mówi mi później, że zazwyczaj lubią potęgować ten wielozmysłowy nadmiar, bombardując publiczność specjalnymi bułgarskimi i rumuńskimi perfumami. A co najlepsze, prawdziwe odkrycie: Kampec Dolores – rodzaj węgierskiego zespołu w stylu „shambling”, z gitarzystą w małych okrągłych okularach i chudą dziewczyną w foku na wokalu. Ich podstawowe brzmienie to coś w rodzaju Beat Happening skrzyżowanego z Le Mystère des Voix Bulgares, ale na szczęście nie mają podświadomych zahamowań wynikających z systemów reguł naszych zespołów i bez ostrzeżenia przechodzą od łomotu w stylu Velvets do saksofonowego dziwactwa Jamesa Chance’a a la „świnia w rzeźni”. Niesamowite! Ich finałowy numer to arcydzieło – pędzący, radosny riff, który sugeruje, ale nigdy nie osiąga w pełni majestatu U2, przebity tak bolesnym, rozdartym śpiewem. Słabe punkty (Low points): The Shrubs – zimne resztki po Beefhearcie, miotające się i klapiące niczym przedłużająca się agonia ryby wyjętej z wody. Mortal Pronck – trafnie nazwana, fatalna holenderska grupa instrumentalno-rockowa przypominająca King Crimson. I dwa żałosne radzieckie zespoły, obecne prawdopodobnie tylko dlatego, że interesujące grupy podziemne nigdy nie dostałyby pozwolenia na opuszczenie kraju. Żołtyje Pocztyliony byli jak The Lotus Eaters i wywołali osobliwą polską reakcję, według mojego tłumacza Piotra – ironicznie przesadne brawa, sarkastycznie szaleńczy taniec, a nawet zapalone zapałki trzymane w górze podczas ballad. Maszina Wriemieni, ze swoją trupą taneczną w stylu Young Generation, wywołali po prostu czystą drwinę. 1979 To, co usłyszałem na festiwalu Marchewka, przypomniało mi modernistyczny ferment roku 1979 w Wielkiej Brytanii – tę utraconą przyszłość popu. Istnieje wiele powodów, dla których wschodnioeuropejska muzyka niezależna jest wciąż przywiązana do idei eksperymentalizmu, podczas gdy brytyjski indie-pop jest obecnie głównie tradycjonalistyczny lub postmodernistyczny. Jednym z powodów jest to, że zespół pojęć wokół formy wolnej, improwizacji, przełamywania barier i grupowej demokracji ma znacznie większy oddźwięk w znacznie bardziej kontrolowanym społeczeństwie, takim jak polskie. Innym powodem jest to, że Polska jest prawdopodobnie jeszcze bardziej nasycona mdłym euro-popem i sentymentalizmem typu MOR (muzyka środka) niż Wielka Brytania – wydaje się więc tym bardziej konieczne, by reagować przeciwko show-biznesowi i tradycyjnemu popowi. Problem z „alternatywą” polega na tym, że tyle wysiłku wkłada się w bycie „innym” wobec konwencjonalnych struktur i reakcji popowych, że rezultatem może być nadmierna, wręcz nieznośna idiosynkrazja, lawina niespodzianek i braku ciągłości. Może jestem wrogo nastawiony do tego typu rzeczy, ponieważ wymykają się one krytyce, a może nawet językowi; trudno uzasadnić instynktowne przeczucia co do tego, kto jest szarlatanem, a kto geniuszem. Wiele radykalnej muzyki z Europy Wschodniej wciąż myśli kategoriami, którymi posługiwało się Scritti Politti w 1979 roku – dekonstrukcją i demistyfikacją popu. Dla kogoś, kto przeszedł już tę fazę i teraz docenia fakt, że mainstream może wytwarzać własny rodzaj dziwności i szaleństwa, wiele z tych dźwięków brzmi niezręcznie i pretensjonalnie modernistycznie. Polski rock wydaje się również bardzo zorientowany na tekst – występuje w nim dydaktyzm, który jest zapewne wysoce istotny w polskim kontekście, gdzie pewne rzeczy muszą zostać powiedziane, ale który sprawia, że cieszę się, iż nie rozumiem języka. Walter Chełstowski: „Bardzo ważne jest, aby zrozumieć, że teksty nie są o miłości, ale o komentarzu politycznym i społecznym. Widzisz, ludzie, którzy piszą teksty, są szybsi i bystrzy od cenzorów, mówią między wierszami. W rzeczywistości obecność cenzorów ma nieoczekiwany, korzystny efekt uboczny, ponieważ zmusza tekściarzy do pisania lepszej poezji. Są zmuszeni mówić to, co chcą, poprzez aluzje, wieloznaczność i alegorię”. Perspektywy. Relacje POP między Zachodem a Wschodem są w tej chwili dość jednostronne. My nasycamy ich naszą kulturą pop, oni ją chłoną, czasem naśladują. W drugą stronę nic nie płynie. Dotyczy to w dużej mierze również „muzyki alternatywnej”. Istnieje szereg wschodnioeuropejskich zespołów, które są w stanie wnieść godny wkład w gatunki zdefiniowane przez krąg angloamerykański – jest doskonały polski zespół hardcore’owy o nazwie Armia, są też dobre grupy gotyckie (lub jak oni to nazywają – Cold Wave), jeśli ich szukacie. A grupa Aya nagrała całkiem popowe płyty, jak choćby wspaniały, tęskny i wirujący utwór „Nie zostawię” (połączenie „The Headmaster Ritual” z „Club Country”). To, co mogłoby stworzyć nowe brzmienie, to nie świadomy wysiłek, by się różnić lub wprowadzać innowacje, ale pewnego rodzaju przypadkowa i twórcza porażka – w ten sam sposób, w jaki The Kinks i The Rolling Stones próbowali brzmieć jak Muddy Waters i w tej porażce stworzyli coś nowego. Być może poprzez zmaganie się z czymś, co jest im obce, czymś egzotycznym sprowadzonym z daleka, czego jeszcze nie do końca opanowali, Wschód stworzy coś, co będzie obce i egzotyczne dla nas. Weźmy grupę taką jak Kampec Dolores – zespół, który nie stara się na siłę być inny, ale jest nieomylnie naznaczony krzykliwą innością. Coś w krtani…