05.06.1981, kino Kosmos, Poznań

TŁO HISTORYCZNE W CZASIE KONCERTU STEN

Maj i czerwiec 1981 roku obfituje w niezwykle ważne wydarzenia historyczne. 13 maja ma miejsce zamach na Papieża Jana Pawła II, a dwa tygodnie później, 28 maja, umiera Prymas Polski kard. Stefan Wyszyński. Wprowadza się kilkudniową żałobę narodową, odwołuje się koncerty i wydarzenia kulturalne. Galopuje inflacja i reglamentacja towarów. Ludzie stoją w długich kolejkach po to co jest. Zawiązują się tzw. komitety kolejkowe. Wprowadza się cenzurę mediów i przedstawień kulturalnych. Fala strajków ogarnia całą Polskę. Służby komunistyczne krwawo tłumią każdy przejaw sprzeciwu. Trwają masowe aresztowania, napięcia społeczne sięgają zenitu. Aby rozładować napięcie władza wyraża zgodę na postawienie pomnika Czerwca `56. Do wprowadzenia stanu wojennego pozostaje pół roku, ale o tym ludzie jeszcze nie wiedzą. Dzień przed koncertem Sten, 4 czerwca 1981 roku, po 30 latach wraca do Polski Czesław Miłosz. Jednak kluczowe wydarzenia nastąpią za dwa miesiące w sierpniu.

Za dwa lata wspominam te kolejki w tekście z 1983.06.07 >> tekst i ilustracja pt. Wracałem Pokonany (Batalistyczny)

Za cztery lata wspominam te krzyże w tekście z 1985.10.02 >> tekst i ilustracja pt. Reportaż

O KONCERCIE I ZESPOLE STEN

Punkrockowy zespół Sten powstał w kwietniu 1981 r. w Państwowym Liceum Sztuk Plastycznych w Poznaniu w wyniku połączenia dwóch, szkolnych zespołów rockowych: Korpus Szybkiego Reagowania (KSR) w składzie: Grzegorz Grześkowiak (gitara), Jędrzej Grunt (gitara), Zdzisław Krauze (gitara), Leszek Knaflewski (perkusja), Mariusz Włodarkiewicz (gitara basowa, śpiew), oraz >> Kres Andrzej Karpiński (gitara, perkusja), Piotr Łakomy (gitara basowa). Dwóch członków KSR Leszek Knaflewski i Jędrzej Grunt próbowali założyć efemeryczny duet Rasa, który istniał tylko w formie kilku prób jeden miesiąc. Dwóch kolejnych członków KSR Zdzisław Krause i Mariusz Włodarkiewicz wraz z dwoma muzykami z Kres Andrzej Karpiński i Piotr Łakomy utworzyli nowy zespół punkrockowy STEN. Pierwsze próby odbywały się przez cały kwiecień 1981 roku na poznańskim Górczynie, w domu wokalisty Mariusza Włodarkiewicza. Zespół jednogłośnie przyjął nazwę STEN, co miało kojarzyć się w zastanej sytuacji politycznej z podziemną walka o wolność. Zespół w kwietniu utworzył również cały repertuar koncertowy wraz z tekstami autorstwa wokalisty Mariusza Włodarkiewicza. Zdzisław Krause (Dzidek), student Akademii Rolniczej, załatwił stałą siedzibę zespołu, najpierw w studenckim klubie Piekłoraj, a potem w klubie Nurt przy ul. Dożynkowej 9. Zorganizował także w maju 1981 roku trzy, pierwsze koncerty zespołu. Pierwszy koncert Sten w studenckim klubie Sęk na Winogradach był niesamowitym wydarzeniem. Nie spodziewaliśmy się takich tłumów. Okazało się, że tego samego dnia w Arenie odbywał się pierwszy, masowy koncert tradycyjnych zespołów rockowych Rock Arena `81. Koncert ten przerwano, gdyż poznańskie punki zdemolowały oszkloną elewację Areny i ścigała ich milicja. Cały ten tłum dowiedział się, że na Winogradach za chwilę odbędzie się koncert nikomu wtedy jeszcze nie znanej punkowej grupy Sten. Do klubu Sęk z Areny było ok. pół godziny tramwajem, więc przyjechali wszyscy. Koncert rozpoczął się w prawdziwie punkowej atmosferze, trwało pogo, napięcie rosło. Przez pierwsze pół godziny zdążyliśmy zagrać kilka utworów, jednak podczas wykonywania utworu pt. Powikłany zgromadzone punki zaczęły rzucać krzesłami i je łamać. Ścigająca punków milicja dojechała do klubu Sęk, wyłączono prąd i koncert przerwano. Oczywiście poszła fama, że Sten to super zespół. Zespołem zaopiekował się organizacyjnie poznański dziennikarz i animator kultury Krzysztof Wodniczak. Promował zespół w prasie i starał się organizować koncerty indywidualne i festiwalowe. Od tej pory Sten był pierwszym, regularnie koncertującym, poznańskim zespołem punkrockowym i jednym z kilkunastu w Polsce. W maju zagraliśmy jeszcze (w całości) dwa koncerty w Poznaniu, w klubie Piekłoraj i w klubie Od Nowa. W tym samym miesiącu otrzymaliśmy zaproszenie do Wrocławia na festiwal Nowa Fala Na Odrze w Klubie Greka. Koncerty te z powodu żałoby narodowej po śmierci Prymasa Polski kard. Stefana Wyszyńskiego przeniesiono na 7 czerwca. Pod koniec maja, gdy nie udało się utworzyć wspomnianego duetu Rasa,  do zespołu Sten dołączył na drugą perkusję Leszek Knaflewski, który zajmował się odtąd tworzeniem wizerunku zespołu i zaprojektował pierwszy plakat koncertowy. Kolejny koncert zespołu Sten odbył się 05.06.1981 r. w kinie Kosmos przy ul. Dożynkowej 9 w Poznaniu. Był to w pełni profesjonalny koncert z odpowiednim nagłośnieniem realizowanym przez Andrzeja Bergandy. Oświetleniem zajmował się osobny człowiek. Mieliśmy także scenografię, przygotowane ubiory i promocję. Było dwóch, zawodowych fotografów, a po koncercie kilka wzmianek i krótkich recenzji prasowych. Niestety nie było możliwości technicznych nagrania koncertu z konsolety. Pozostały jedynie nagrania na kasetę magnetofonu Grundig Marzeny Karpińskiej (Kaczmarek). Dwa dni po poznańskim koncercie STEN wystąpił na przeniesionym z maja festiwalu Nowa Fala na Odrze we Wrocławiu razem z gospodarzami festiwalu zespołem Klaus Mitffoh oraz zespołami: Kryzys, Poland, Kanał, Brain Control, Zygzak, Phantom, Transit, Dexacolport. Organizatorami festiwalu było dwóch studentów wrocławskiej Akademii Sztuk Pięknych Marek Puchała i Andrzej Rogowski. W połowie czerwca zagraliśmy jeszcze koncert na Zlocie Studentów w Sławie Śląskiej i rozpoczęły się wakacje. Po wakacjach gitarzysta Zdzisława Krause wyjechał na stałe do Niemiec, a wokalista Mariusz Włodarkiewicz po prostu opuścił zespół. Dlatego w sierpniu 1981 r. Sten przekształcił się w nowofalowy >> Soc. w składzie: Andrzej Karpiński, Piotr Łakomy i Leszek Knaflewski.

WYKONAWCY

Mariusz Włodarkiewicz (21 lat) – śpiew, teksty

Zdzisław Dieter Krause (21 lat)- gitara

Andrzej Karpiński (18 lat) – perkusja

Piotr Łakomy (18 lat) – gitara basowa

Leszek Knaflewski (21 lat) – perkusja

WYKONANE UTWORY I TEKSTY STEN

1981.04.15 >> tekst pt. Beethoven

1981.04.15 >> tekst pt. Sex maniak

1981.04.15 >> tekst pt. Wysoki Dom

1981.04.15 >> tekst pt. Szesnastolatka

1981.04.15 >> tekst pt. Telewizja

1981.04.15 >> tekst pt. Grubas

1981.04.15 >> tekst pt. Powikłany

1981.04.15 >> tekst pt. Nowe Domy

1981.04.15 >> tekst pt. Milicja

1981.04.15 >> tekst pt. Paranoja

1981.04.15 >> tekst pt. A My Przegramy

1981.04.15 >> tekst pt. Brudas

1981.04.15 >> tekst pt. Nowa Huta

SPRZĘT I INSTRUMENTY STEN

1981.04.20 >> gitara elektryczna Custom Bednarek Łódż

1981.04.20 >> Wah-Fuzz PUE Łódż

1981.02.26 >> gitara basowa Defil Baston

1981.05.10 >> perkusja Szpaderski z elementami Polmuz

1981.02.26 >> perkusja Polmuz

1981.04.25 >> magnetofon kasetowy Unitra MK-235 LIC Grundig

1981.06.05 >> zestaw nagłośnieniowy Unitra Etron 60

1981.06.05 >>zestaw nagłośnieniowy Vermona Regent 600H

1981.06.05 >> zestaw nagłośnieniowy Peavey powermikser XR600, FH-1, C700 i 115-BW Continental

1981.05.10 >> mikrofon Beyerdynamic M69

1981.06.05 >> mikrofon AKG D-190

1981.06.05 >> mikrofon Dynacord lub Electro-Voice

1981.06.05 >> mikrofon Unitra Tonsil MDU-39

GRAFIKA STEN

1981.06.04 >> plakat koncertowy zespołu Sten

1981.06.05 >> grafika koncertowa zespołu Sten

1981.05.25 >> plakat festiwalu Nowa Fala na Odrze

O KONCERCIE STEN W MEDIACH

1981.07.01 >> Non Stop, Jerzy Bojanowicz, Warszawa, o zespole Sten po festiwalu Nowa Fala na Odrze

1981.06.20 >> Gazeta-Zachodnia-Krzysztof-Wodniczak-Poznań-wzmianka-o-zespole-Sten-po-festiwalu-Nowa-Fala-na-Odrze

1981.06.19 >> Gazeta-Zachodnia-Krzysztof-Wodniczak-Poznań-wzmianka-o-zespole-Sten-po-festiwalu-Nowa-Fala-na-Odrze

1981.06.11 >> Ekspres Poznański, Kamila Placko-Wozińska, Poznań, o zespole Sten

INNE KONCERTY STEN

1981.06.13 – Zlot Studentów, koncert plenerowy, Sława Śląska, organizator – Krzysztof Wodniczak

1981.06.07 – klub Greka, Wrocław, festiwal Nowa Fala na Odrze

1981.06.05 – kino Kosmos, Poznań

1981.05.22 – klub Od Nowa, Poznań, Przegląd Zespołów Studenckich

1981.05.15 – klub Piekłoraj, Poznań

1981.05.08 – klub Sęk DS 1, Juwenalia Poznań

MUZYKA Z KONCERTU STEN

rejestracja: Marzena Karpińska, montaż: Andrzej Karpiński

ZDJĘCIA Z KONCERTU STEN

zdjęcia: Paweł Ceglarek (kolor), Radosław Wróbel (czarno-białe)