TŁO HISTORYCZNE

Maj i czerwiec 1981 roku obfituje w niezwykle ważne wydarzenia historyczne. 13 maja ma miejsce zamach na Papieża Jana Pawła II, a dwa tygodnie później, 28 maja, umiera Prymas Polski kard. Stefan Wyszyński. Wprowadzono kilkudniową żałobę narodową, odwołano koncerty i wydarzenia kulturalne. Galopuje inflacja i reglamentacja towarów. Wprowadzono cenzurę mediów i przedstawień kulturalnych. Fala strajków ogarnęła całą Polskę. Służby komunistyczne krwawo tłumią każdy przejaw sprzeciwu. Trwają masowe aresztowania, napięcia społeczne sięgają zenitu. Do wprowadzenia stanu wojennego pozostało pół roku, ale o tym ludzie jeszcze nie wiedzą. Dzień przed koncertem Sten, 4 czerwca 1981 roku, po 30 latach wraca do Polski Czesław Miłosz. Jednak kluczowe wydarzenia nastąpią za dwa miesiące w sierpniu.

O KONCERCIE I ZESPOLE STEN

Punkrockowy zespół STEN powstał w kwietniu 1981 r. w Państwowym Liceum Sztuk Plastycznych w Poznaniu w wyniku połączenia dwóch, szkolnych zespołów rockowych: Korpus Szybkiego Reagowania (KSR) w składzie: Grzegorz Grześkowiak (gitara), Jędrzej Grunt (gitara), Zdzisław Krauze (gitara), Leszek Knaflewski (perkusja), Mariusz Włodarkiewicz (gitara basowa, śpiew), oraz >> KRES Andrzej Karpiński (gitara, perkusja), Piotr Łakomy (gitara basowa). Dwóch członków KSR Leszek Knaflewski i Jędrzej Grunt próbowali założyć efemeryczny duet Rasa, który istniał tylko w formie kilku prób jeden miesiąc. Dwóch kolejnych członków KSR Zdzisław Krause i Mariusz Włodarkiewicz wraz z dwoma muzykami z KRES Andrzej Karpiński i Piotr Łakomy utworzyli nowy zespół punkrockowy STEN. Pierwsze próby odbywały się przez cały kwiecień 1981 roku na poznańskim Górczynie, w domu wokalisty Mariusza Włodarkiewicza. Zespół jednogłośnie przyjął nazwę STEN, co miało kojarzyć się w zastanej sytuacji politycznej z podziemną walka o wolność. Zespół w kwietniu utworzył również cały repertuar koncertowy wraz z tekstami autorstwa wokalisty Mariusza Włodarkiewicza. Zdzisław Krause (Dzidek), student Akademii Rolniczej, załatwił stałą siedzibę zespołu, najpierw w studenckim klubie Piekłoraj, a potem w klubie Nurt przy ul. Dożynkowej 9. Zorganizował także w maju 1981 roku trzy, pierwsze koncerty zespołu. Pierwszy koncert STEN w studenckim klubie Sęk na Winogradach był niesamowitym wydarzeniem. Nie spodziewaliśmy się takich tłumów. Okazało się, że tego samego dnia w Arenie odbywał się pierwszy, masowy koncert tradycyjnych zespołów rockowych Rock Arena `81. Koncert ten przerwano, gdyż poznańskie punki zdemolowały oszkloną elewację Areny i ścigała ich milicja. Cały ten tłum dowiedział się, że na Winogradach za chwilę odbędzie się koncert nikomu wtedy jeszcze nie znanej punkowej grupy Sten. Do klubu Sęk z Areny było ok. pół godziny tramwajem, więc przyjechali wszyscy. Koncert rozpoczął się w prawdziwie punkowej atmosferze, trwało pogo, napięcie rosło. Przez pierwsze pół godziny zdążyliśmy zagrać kilka utworów, jednak podczas wykonywania utworu pt. Powikłany zgromadzone punki zaczęły rzucać krzesłami i je łamać. Ścigająca punków milicja dojechała do klubu Sęk, wyłączono prąd i koncert przerwano. Oczywiście poszła fama, że STEN to super zespół. Zespołem zaopiekował się organizacyjnie poznański dziennikarz i animator kultury Krzysztof Wodniczak. Promował zespół w prasie i starał się organizować koncerty indywidualne i festiwalowe. Od tej pory STEN był pierwszym, regularnie koncertującym, poznańskim zespołem punkrockowym i jednym z kilkunastu w Polsce. W maju zagraliśmy jeszcze (w całości) dwa koncerty w Poznaniu, w klubie Piekłoraj i w klubie Od Nowa. W tym samym miesiącu otrzymaliśmy zaproszenie do Wrocławia na festiwal Nowa Fala Na Odrze w Klubie Greka. Koncerty te z powodu żałoby narodowej po śmierci Prymasa Polski kard. Stefana Wyszyńskiego przeniesiono na 7 czerwca. Pod koniec maja, gdy nie udało się utworzyć wspomnianego duetu Rasa,  do zespołu STEN dołączył na drugą perkusję Leszek Knaflewski, który zajmował się odtąd tworzeniem wizerunku zespołu i zaprojektował pierwszy plakat koncertowy. Kolejny koncert zespołu STEN odbył się 05.06.1981 r. w kinie Kosmos przy ul. Dożynkowej 9 w Poznaniu. Był to w pełni profesjonalny koncert z odpowiednim nagłośnieniem realizowanym przez Andrzeja Bergandy. Oświetleniem zajmował się osobny człowiek. Mieliśmy także scenografię, przygotowane ubiory i promocję. Było dwóch, zawodowych fotografów, a po koncercie kilka wzmianek i krótkich recenzji prasowych. Niestety nie było możliwości technicznych nagrania koncertu z konsolety. Pozostały jedynie nagrania na kasetę magnetofonu Grundig Marzeny Karpińskiej (Kaczmarek). Dwa dni po poznańskim koncercie STEN wystąpił na przeniesionym z maja festiwalu Nowa Fala na Odrze we Wrocławiu razem z gospodarzami festiwalu zespołem Klaus Mitffoh oraz zespołami: Kryzys, Poland, Kanał, Brain Control, Zygzak, Phantom, Transit, Dexacolport. Organizatorami festiwalu było dwóch studentów wrocławskiej Akademii Sztuk Pięknych Marek Puchała i Andrzej Rogowski. W połowie czerwca zagraliśmy jeszcze koncert na Zlocie Studentów w Sławie Śląskiej i rozpoczęły się wakacje. Po wakacjach gitarzysta Zdzisława Krause wyjechał na stałe do Niemiec, a wokalista Mariusz Włodarkiewicz po prostu opuścił zespół. Dlatego w sierpniu 1981 r. STEN przekształcił się w nowofalowy >> SOC. w składzie: Andrzej Karpiński, Piotr Łakomy i Leszek Knaflewski.

WYKONAWCY

>> Mariusz Włodarkiewicz (21 lat) – śpiew, teksty

>> Zdzisław Krause (Dzidek) (21 lat)- gitara

>> Andrzej Karpiński (18 lat) – perkusja

>> Piotr Łakomy (18 lat) – gitara basowa

>> Leszek Knaflewski (21 lat) – perkusja

WYKONANE UTWORY I TEKSTY STEN

1981.04.15 >> Beethoven

1981.04.15 >> Sex maniak

1981.04.15 >> Wysoki Dom

1981.04.15 >> Szesnastolatka

1981.04.15 >> Telewizja

1981.04.15 >> Grubas

1981.04.15 >> Powikłany

1981.04.15 >> Nowe Domy

1981.04.15 >> Milicja

1981.04.15 >> Paranoja

1981.04.15 >> A My Przegramy

1981.04.15 >> Brudas

1981.04.15 >> Nowy Huta

SPRZĘT I INSTRUMENTY STEN

1981.04.20 >> gitara elektryczna Custom Bednarek Łódż

1981.04.20 >> Wah-Fuzz PUE Łódż

1981.02.26 >> gitara basowa Defil Baston

1981.05.10 >> perkusja Szpaderski z elementami Polmuz

1981.02.26 >> perkusja Polmuz

1981.04.25 >> magnetofon kasetowy Unitra MK-235 LIC Grundig

1981.06.05 >> zestaw nagłośnieniowy Unitra Etron 60

1981.06.05 >>zestaw nagłośnieniowy Vermona Regent 600H

1981.06.05 >> zestaw nagłośnieniowy Peavey powermikser XR600, FH-1, C700 i 115-BW Continental

1981.05.10 >> mikrofon Beyerdynamic M69

1981.06.05 >> mikrofon AKG D-190

1981.06.05 >> mikrofon Dynacord lub Electro-Voice

1981.06.05 >> mikrofon Unitra Tonsil MDU-39

GRAFIKA STEN

1981.06.04 >> plakat koncertowy zespołu Sten

1981.06.05 >> grafika koncertowa zespołu Sten

1981.05.25 >> plakat festiwalu Nowa Fala na Odrze

O KONCERCIE STEN W MEDIACH

1981.07.01 >> Non Stop, Jerzy Bojanowicz, Warszawa, o zespole Sten po festiwalu Nowa Fala na Odrze

1981.06.20 >> Gazeta-Zachodnia-Krzysztof-Wodniczak-Poznań-wzmianka-o-zespole-Sten-po-festiwalu-Nowa-Fala-na-Odrze

1981.06.19 >> Gazeta-Zachodnia-Krzysztof-Wodniczak-Poznań-wzmianka-o-zespole-Sten-po-festiwalu-Nowa-Fala-na-Odrze

1981.06.11 >> Ekspres Poznański, Kamila Placko-Wozińska, Poznań, o zespole Sten

INNE KONCERTY STEN

 1981.06.13 >> Zlot Studentów, koncert plenerowy, Sława Śląska, organizator – Krzysztof Wodniczak

1981.06.07 >> klub Greka, Wrocław, festiwal Nowa Fala na Odrze

1981.06.05 >> kino Kosmos, Poznań

1981.05.22 >> klub Od Nowa, Poznań, Przegląd Zespołów Studenckich

1981.05.15 >> klub Piekłoraj, Poznań

1981.05.08 >> klub Sęk DS 1, Juwenalia Poznań

MUZYKA Z KONCERTU STEN

rejestracja Marzena Karpińska, montaż Andrzej Karpiński

ZDJĘCIA Z KONCERTU STEN

zdjęcia: Paweł Ceglarek (kolor), Radosław Wróbel (czarno-białe)